Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

W związku z wejściem w życie 21 kwietnia 2007 roku ustawy z 22 września 2006 r. o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców (Dz. U. Nr 191, poz. 1411 z późn. zm.), uchylony został art. 40 ust. 3 i 4 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.). Zmiana ta oznacza zniesienie obowiązku składania przez podmioty publiczne lub inne podmioty, które w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej korzystają z praw wyłącznych lub specjalnych, lub wykonując zadania publiczne otrzymują pomoc publiczną sprawozdań na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 roku w sprawie sprawozdań dotyczących wykorzystania pomocy publicznej oraz kategorii podmiotów, które zobowiązane są do określania zasad rachunkowości w odniesieniu do działalności wspieranej ze środków publicznych (Dz. U. Nr 192, poz. 1964).

Nowa ustawa o przejrzystości nakłada nowe obowiązki sprawozdawcze, określając dwie kategorie przedsiębiorców obowiązanych do składania sprawozdań:

1) Przedsiębiorcę korzystającego z praw specjalnych lub praw wyłącznych oraz przedsiębiorcę realizującego usługi w ogólnym interesie gospodarczym, który w związku z realizacją tych usług uzyskuje przysporzenie ze środków publicznych – jeżeli prowadzi również inny rodzaj działalności gospodarczej niż działalność, której dotyczą te prawa lub usługi – jest on obowiązany do składania sprawozdań, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o przejrzystości, organowi publicznemu, który udzielił mu praw wyłącznych lub specjalnych lub powierzył realizację usług w ogólnym interesie gospodarczym. Szczegóły powyższego sprawozdania zostały określone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zakresu dokumentów, materiałów oraz informacji koniecznych do zapewnienia przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorców (Dz. U. Nr 162, poz. 1147), wydanym na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o przejrzystości. Przedsiębiorcy z tej grupy zobowiązani są do składania sprawozdań po raz pierwszy za rok obrotowy następujący po dniu wejście w życie ustawy o przejrzystości (art. 22 ustawy o przejrzystości);

2) Przedsiębiorcę publicznego (określonego zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o przejrzystości), który jest obowiązany do składania sprawozdań, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o przejrzystości, do właściwego organu nadzorującego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o przejrzystości właściwym organem nadzorującym jest:

• w przypadku przedsiębiorcy publicznego, na którego działalność organy publiczne wywierają decydujący wpływ w sposób bezpośredni - organ publiczny sprawujący nadzór nad działalnością danego przedsiębiorcy publicznego na mocy odrębnych przepisów, a w stosunku do:

  • spółek z udziałem Skarbu Państwa - organ publiczny wykonujący prawa z akcji lub z udziałów należących do Skarbu Państwa,
  • spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków - organ publiczny wykonujący prawa z akcji lub z udziałów należących do jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków,
  • przedsiębiorstw państwowych - organ założycielski,
  • przedsiębiorstw komunalnych - organ jednostki samorządu terytorialnego albo jej jednostki pomocniczej utworzonej na podstawie odrębnych przepisów, pełniący funkcję organu założycielskiego,
    
• w przypadku przedsiębiorcy publicznego, na którego działalność przedsiębiorca publiczny, o którym mowa w podpunkcie a, wywiera decydujący wpływ - organ nadzorujący tego przedsiębiorcę.

Szczegóły powyższego sprawozdania zostały określone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zakresu dokumentów, materiałów oraz informacji koniecznych do zapewnienia przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi (Dz. U. Nr 162, poz. 1146), wydanym na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o przejrzystości. Ponieważ w tym przypadku ustawa o przejrzystości nie precyzuje roku obrotowego, za który po raz pierwszy powstaje obowiązek złożenia przedmiotowego sprawozdania, należy przyjąć, iż jego określenie powinno leżeć w gestii organu nadzorującego danego przedsiębiorcę.

W piśmie z 24 kwietnia 2007 roku (TREN A.4 MS/cm D(2007) 308701) w sprawie środków pomocowych dotyczących pomocy udzielanej w sektorze transportu Komisja Europejska wyjaśniła, iż trzyletni okres przejściowy, o którym mowa w Załączniku IV do Aktu Przystąpienia upłynął 30 kwietnia 2007 roku.

Komisja Europejska nie zgłosiła zastrzeżeń w odniesieniu do 16 środków pomocowych przesłanych jej w ramach procedury przejściowej odnoszącej się do sektora transportu. W związku z tym, środki te w dalszym ciągu uznawane są za pomoc istniejącą w rozumieniu art. 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) Nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Dz. Urz. L 83, 27.03.1999 r.). Oznacza to, iż udzielanie pomocy publicznej w sektorze transportu na ich podstawie może odbywać się bez konieczności jej notyfikacji Komisji Europejskiej oraz opiniowania przez Prezesa UOKiK w trybie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404).

Środki pomocowe uznane za pomoc istniejącą:

1. PL 1/2004/TREN: Zwolnienie z opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową
   Podstawa prawna: ustawa z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.)
   
2. PL 2/2004/TREN: Dofinansowanie obowiązku użyteczności publicznej wykonywanej przez zarządzających lotniskami
   Podstawa prawna: ustawa z 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 130, poz.1112 ze zm.)
   
3. PL 4/2004/TREN: Rekompensata dla przedsiębiorstw świadczących kolejowe przewozy pasażerskie z tytułu stosowania ulgowych biletów na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego dla określonych kategorii pasażerów
   Podstawa prawna: ustawa z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.)
   
4. PL 6/2004/TREN: Udzielenie dotacji na likwidację linii kolejowych lub współfinansowanie kosztów utrzymania linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej niepokrytych przychodami z ich udostępniania
   Podstawa prawna: art. 9 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.)
   
5. PL 12/2004/TREN: Dofinansowanie projektów celowych
   Podstawa prawna: Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych z 30 listopada 2001 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania i rozliczania środków finansowych ustalanych w budżecie państwa na naukę (Dz. U. Nr 146, poz. 1642 ze zm.)
   
6. PL 17/2004/TREN: Restrukturyzacja niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców będących w trudnej sytuacji ekonomicznej
   Podstawa prawna: ustawa z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.)
   
7. PL 18/2004/TREN: Zaniechanie poboru wpłat z zysku od niektórych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa
   Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2003 r. w sprawie zaniechania poboru wpłat z zysku od niektórych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 229, poz. 2285)
   
8. PL 19B/2004/TREN: Zwolnienie z podatku od nieruchomości budowli infrastruktury portowej, budowli infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich oraz zajętych pod nie gruntów
   
9. PL 20/2004/TREN: Przyśpieszona amortyzacja dla taboru morskiego w budowie
   Podstawa prawna: art. 16f ust. 2 oraz art. 16h ust.1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.)
   
10. PL 21/2004/TREN: Rekompensata dla przedsiębiorców świadczących krajowe autobusowe przewozy pasażerskie z tytułu stosowania ulgowych biletów na przejazdy środkami publicznego transportu zbiorowego dla określonych kategorii pasażerów
    Podstawa prawna: ustawa z 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego ( Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.)
    
11. PL 24/2004/TREN: Pomoc horyzontalna na inwestycje służące poprawie jakości paliw i technologii silnikowych
    Podstawa prawna: art. 405 ustawy z 27 kwietnia 2003 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.)
    
12. PL 25/2004/TREN: Program pomocy regionalnej udzielanej przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą w sektorze transportu w specjalnych strefach ekonomicznych.
    Podstawa prawna: ustawa z 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. Nr 123, poz. 600 ze zm.)
    
13. PL 27/2004/TREN: Odraczanie terminu, rozkładanie na raty oraz umarzanie należności publicznoprawnych.
    Podstawa prawna: art. 48 i 67 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 28 i 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 64e i 64f ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.)
    

Komisja Europejska zgłosiła zastrzeżenia do 14 środków pomocowych, uznając je od 1 maja 2007 r. za nową pomoc w rozumieniu art. 1 lit. c rozporządzenia Rady (WE) Nr 659/1999. W przypadku zamiaru udzielania pomocy publicznej na podstawie tych środków pomocowych konieczne jest zatem dokonanie notyfikacji Komisji Europejskiej za pośrednictwem Prezesa UOKiK, chyba że pomoc ta jest zwolniona z obowiązku notyfikacji (pomoc de minimis, pomoc udzielana w ramach wyłączeń grupowych albo w ramach zatwierdzonego przez Komisję Europejską programu pomocowego).

Programy pomocowe uznane przez Komisję Europejską za pomoc nową od 1 maja 2007 r.:

1. PL 3/2004/TREN: Dofinansowanie zakupów sprzętu i urządzeń, niezbędnych dla bezpieczeństwa działalności lotniczej i nadzoru w tym zakresie
   
2. PL 5A/2004/TREN: Poprawa infrastruktury w portach morskich
   
3. PL 5B/2004/TREN: Poprawa infrastruktury zapewniającej dostęp do portów od strony morza
   
4. PL 7/2004/TREN: Komercjalizacja, restrukturyzacja i prywatyzacja przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
   
5. PL 8/2004/TREN: Organizowanie i dotowanie regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich wykonywanych w ramach obowiązku służby publicznej oraz nabywanie kolejowych pojazdów szynowych
   
6. PL 13/2004/TREN: Fundusz Żeglugi Śródlądowej
   
7. PL 15/2004/TREN: Pomoc publiczna w formie gwarancji i poręczeń udzielanych przez Skarb Państwa
   
8. PL 16/2004/TREN: Restrukturyzacja wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu udzielonych poręczeń i gwarancji
   
9. PL 19A/2004/TREN: Zwolnienia z podatku od nieruchomości budowli kolejowych stanowiących całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służących do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiających dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajętych pod nie gruntów
   
10. PL 19C/2004/TREN: Zwolnienie z podatku od nieruchomości budynków, budowli i zajętych pod nie gruntów na obszarze części lotniczych lotnisk użytku publicznego
    
11. PL 19D/2004/TREN: Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi w części przeznaczonej na budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury portowej oraz na realizację określonych zadań
    
12. PL 22/2004/TREN: Finansowanie budowy autostrad (z zastosowaniem modelu partnerstwa publiczno-prywatnego)
    
13. PL 23/2004/TREN: Zakup pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozów pasażerskich oraz lokomotyw interoperacyjnych
    
14. PL 26/2004/TREN: Zwolnienia w zakresie podatków lokalnych
    
15. PL 28/2004/TREN: Wsparcie procesu prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych prowadzących działalność w sektorze transportu
    
16. PL 29/2004/TREN: Wsparcie dla przedsiębiorców wykonujących przewozy pasażerskie w transporcie lokalnym związane z realizacją zadań o charakterze użyteczności publicznej
    
17. PL 30/2004/TREN: Dotacje na sfinansowanie inwestycji w transporcie zbiorowym
    

Dodatkowo, należy zauważyć, iż od 1 stycznia 2007 r. możliwe jest udzielanie pomocy de minimis dla przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu. Zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006):

• całkowita wartość pomocy de minimis przyznanej jednemu podmiotowi gospodarczemu działającemu w sektorze transportu drogowego przez dowolny okres trzech lat budżetowych może wynieść 100.000 euro (art. 2 ust. 2 rozporządzenia);
• pomoc de minimis nie może być udzielana na nabycie pojazdów przeznaczonych do transportu drogowego podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność zarobkową w zakresie drogowego transportu towarowego (art. 1 ust. 1 lit. g rozporządzenia).

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), wsparcie dla przedsiębiorcy podlega przepisom dotyczącym pomocy publicznej, o ile jednocześnie spełnione są następujące przesłanki:

1. udzielane jest ono przez Państwo lub ze środków państwowych,
2. przedsiębiorca uzyskuje przysporzenie na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,
3. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określonego lub określonych przedsiębiorców albo produkcję określonych towarów),
4. grozi zakłóceniem lub zakłóca konkurencję oraz wpływa na wymianę handlową między krajami członkowskimi UE.

Zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego, w drodze odstępstwa od artykułu rozporządzenia Rady (EWG) nr 3118/93 z 25 października 1993 r. ustanawiającego warunki wykonywania w Państwie Członkowskim usług krajowego transportu drogowego rzeczy przez przewoźników niemających siedziby w tym państwie (Dz. Urz. WE L 279 z 12.11.1993), do końca trzeciego roku po dniu przystąpienia do UE, przewoźnicy mający swoją siedzibę w Polsce byli wyłączeni ze świadczenia usług w zakresie krajowego transportu drogowego rzeczy w innych Państwach Członkowskich, a przewoźnicy mający swoją siedzibę w innych Państwach Członkowskich nie mogli świadczyć usług w zakresie krajowego transportu drogowego rzeczy w Polsce.

W związku z powyższym, udzielenie wsparcia polskim przedsiębiorcom świadczącym usługi przewozu rzeczy na terenie Polski do 1 maja 2007 r., nie wpływało na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi, a zatem wsparcie takie nie wchodziło w zakres art. 87 ust. 1 TWE.

Zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego, przed końcem trzeciego roku po dniu przystąpienia Państwa Członkowskie mogły notyfikować Komisji, czy ww. okres przejściowy zostanie przedłużony maksymalnie o dwa lata. Z takiej możliwości skorzystała większość Państw Członkowskich. Jedynie Irlandia, Portugalia i Szwecja odstąpiły od zakazu wykonywania przewozów drogowych na swoich terytoriach przez polskich przedsiębiorców, a więc również przedsiębiorcy z tych państw mogą od 1 maja 2007 r. świadczyć usługi krajowego przewozu rzeczy na terenie Polski.

Rynek krajowych drogowych przewozów rzeczy został częściowo zliberalizowany w wymiarze wspólnotowym. Więcej informacji w sprawie liberalizacji rynku kabotażowych przewozów drogowych można znaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem: ec.europa.eu.

W związku z powyższym, wsparcie udzielane po 1 maja 2007 r. polskim przedsiębiorcom świadczącym usługi przewozu rzeczy na terenie Polski, może mieć potencjalny lub rzeczywisty wpływ na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi, a więc może stanowić pomoc publiczną w rozumieniu art. 87 ust. 1 TWE.

Dodatkowo, należy zauważyć, iż od 1 stycznia 2007 r. możliwe jest udzielanie pomocy de minimis dla przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorze transportu. Zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1998/2006 z 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006):

• całkowita wartość pomocy de minimis przyznanej jednemu podmiotowi gospodarczemu działającemu w sektorze transportu drogowego przez dowolny okres trzech lat budżetowych może wynieść 100.000 euro (art. 2 ust. 2 rozporządzenia);
• pomoc de minimis nie może być udzielana na nabycie pojazdów przeznaczonych do transportu drogowego podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność zarobkową w zakresie drogowego transportu towarowego (art. 1 ust. 1 lit. g rozporządzenia).

Zobacz wyjaśnienie

Wyjaśnienia dotyczące obowiązków sprawozdawczych beneficjentów pomocy publicznej¹

W dniu 12 stycznia 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 245, poz. 1775), Ustawa ta m.in. uchyliła art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291), który nakładał na beneficjentów pomocy obowiązek przedkładania Prezesowi Urzędu sprawozdań o otrzymanej pomocy publicznej. W związku z powyższym, przestało obowiązywać rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie sprawozdań beneficjentów pomocy publicznej (Dz. U. Nr 194, poz. 1984), wydane na podstawie art. 40 ust. 2 ww. ustawy, określające m.in. zakres sprawozdań, okresy sprawozdawcze, terminy składania sprawozdań, wzory formularzy sprawozdań, kategorie beneficjentów zobowiązanych do składania sprawozdań. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż beneficjenci pomocy publicznej, zobowiązani do składania sprawozdań o otrzymanej pomocy, zgodnie z aktualnym stanem prawnym, nie mają obowiązku przedkładania sprawozdania za rok kalendarzowy 2006.

¹ Wyjaśnienia nie dotyczą beneficjentów pomocy będących jednocześnie podmiotami publicznymi lub innymi podmiotami, które w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, korzystając z praw wyłącznych lub specjalnych, lub wykonując zadania publiczne, otrzymują pomoc publiczną

Od dnia 1 stycznia 2007 r. obowiązuje rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006), które zastąpiło rozporządzenie KE nr 69/2001. Wszystkie nowe programy pomocowe obowiązujące od dnia 1 stycznia 2007 r. muszą być zatem zgodne z nowymi przepisami o pomocy de minimis.

Należy jednak zauważyć, iż z art. 4 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 oraz art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 wynika możliwość stosowania 6-miesięcznego okresu przejściowego (tj. do dnia 30 czerwca 2007 r.), w stosunku do programów pomocowych oraz pomocy indywidualnej przewidujących udzielanie pomocy de minimis zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 69/2001. Należy jednocześnie podkreślić, iż w przypadku korzystania z okresu przejściowego, warunki rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 muszą być stosowane w pełnym zakresie i nie można ich łączyć z warunkami z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006. Przykładowo, dopuszczalna kwota pomocy de minimis w okresie przejściowym nadal będzie wynosiła 100 tys. EUR i może być udzielona przedsiębiorcy w trudnej sytuacji ekonomicznej (zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1998/2006, dopuszczalna kwota pomocy de minimis została podniesiona do wysokości 200 tys. EUR, ale nie może być ona udzielana przedsiębiorcy w trudnej sytuacji ekonomicznej).

W przypadku stosowania 6–miesięcznego okresu przejściowego, przepis art. 63 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. Nr 123, poz. 1291) będzie miał nadal w pełni zastosowanie. Natomiast w zakresie pomocy udzielanej zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006, przepis art. 63 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nie będzie miał zastosowania, gdyż wymaga on przedkładania informacji o pomocy indywidualnej uzyskanej przed dniem 31 maja 2004 r. Tymczasem, według zasad zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1998/2006, organy udzielające pomocy w chwili obecnej w celu obliczenia pomocy de minimis w okresie trzyletnim, mogą się cofać maksymalnie do roku 2005. Wynika to z faktu, iż w ww. rozporządzeniu zmieniły się zasady obliczania kwoty de minimis w okresie trzyletnim. Okres ten oblicza się nie w wymiarze lat kalendarzowych przeliczonych na dni (3×365 dni), lecz lat podatkowych, czyli pod uwagę bierze się wartość pomocy de minimis udzielonej przedsiębiorcy w bieżącym roku podatkowym oraz w dwóch poprzedzających latach podatkowych.

Na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zakłady pracy chronionej są zwolnione z podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego (na zasadach określonych w odpowiednich przepisach podatkowych) oraz od podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli czynności te pozostają w bezpośrednim związku z prowadzeniem tego zakładu. Zwolnieniem objęte są również opłaty, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Ponadto zgodnie z przepisem art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zakłady pracy chronionej są zwolnione z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych na warunkach określonych w tej ustawie. Środki uzyskane z wymienionych zwolnień w 90% przekazywane są przez zakłady pracy chronionej na odrębne konto – zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Przy czym zgodnie z przepisem art. 33 ust. 3 pkt 5 ustawy o rehabilitacji (…) pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do przeznaczania co najmniej 10% środków funduszu rehabilitacji na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepełnosprawnych pracowników tego zakładu. Środki te mogą być przeznaczone na sfinansowanie zadań określonych w § 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Jednocześnie w przypadku gdy ze środków zgromadzonych na koncie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych sfinansowane będą wydatki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, to następuje przysporzenie korzyści na rzecz przedsiębiorstwa. Tak więc przedmiotowe zwolnienia (w zakresie w jakim środki z tych zwolnień przeznaczone są na finansowanie wydatków wymienionych w § 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej) zostały zakwalifikowane do pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 69/2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis. Zgodnie z przepisem § 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. Zwolnienia, o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji i art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mogą być przeznaczone na pokrycie tych wydatków w wysokości nieprzekraczającej 81% wartości zwolnień. Tym samym zgromadzone na zfron odsetki od środków pochodzących ze zwolnień z podatków i opłat nie mogą pokrywać wydatków określonych w § 4 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej.

Zgodnie z ustawą o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, organ udzielający pomocy de minimis ma obowiązek wystawienia zaświadczenia potwierdzającego charakter i wartość udzielonego wsparcia. Wzór zaświadczenia określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zaświadczeń o pomocy de minimis. Biorąc pod uwagę mechanizm związany z udzielaniem wsparcia w formie zwolnień, o których mowa w art. 31 ustawy o rehabilitacji oraz w formie zwolnienia z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w szczególności zaś trudności związane z określeniem wartości pomocy na dzień, w którym środki ze zwolnień przekazywane są na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych), zgodnie z ustaleniami w tym zakresie z Ministerstwem Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Finansów, za dzień udzielenia pomocy należy przyjąć dzień wydatkowania przez przedsiębiorcę środków z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W związku z tym zaświadczenie o pomocy de minimis powinno być wystawiane gdy beneficjent pomocy udokumentuje poniesione wydatki, których sfinansowanie ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych jest dopuszczone na podstawie rozporządzenia w sprawie warunków udzielania pomocy de minimis zakładom pracy chronionej.

Jeśli beneficjent wsparcia w ciągu trzech kolejnych lat otrzymał pomoc de minimis, której wartość (liczona zgodnie art. 63 ustawy o pomocy publicznej oraz zgodnie z metodologią zamieszczoną na stronie internetowej UOKiK – www.uokik.gov.pl) nie przekracza wartości 100 tys. Euro, to wartość pomocy de minimis, jaką może jeszcze otrzymać, stanowi różnicę miedzy kwotą 100 tys. Euro i wartością otrzymanej dotąd pomocy de minimis. Jednocześnie w przypadku zwolnień, o których mowa w art. 31 ustawy o rehabilitacji oraz zwolnienia z wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, o którym mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwota pomocy de minimis nie może przekroczyć 81% wartości zwolnienia. Kwota pomocy de minimis potwierdzona zaświadczeniem powinna być również wykazana w sprawozdaniach o udzielonej pomocy sporządzonych przez podmiot udzielający pomocy zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie sprawozdań o udzielonej pomocy publicznej oraz sprawozdań o zaległych należnościach przedsiębiorców z tytułu świadczeń na rzecz sektora finansów publicznych.

W przypadku przekroczenia przez zakład pracy chronionej dopuszczalnej wartości pomocy de minimis (równowartość 100 tys. Euro) organ udzielający pomocy (organ podatkowy lub organ uprawniony do pobierania opłat) nie dysponuje żadnymi instrumentami, pozwalającymi na wstrzymanie udzielania pomocy w formie zwolnienia z podatków, opłat, czy wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Nie może on również uzależnić dalszego korzystania ze zwolnienia od spełnienia przez dany podmiot dodatkowych warunków wynikających z przepisów o pomocy publicznej. Przedmiotowa pomoc stanowi bowiem pomoc automatyczną, wynikającą wprost z przepisów ustawy, co oznacza, iż o jej przyznaniu nie decyduje organ udzielający pomocy. W przypadku stwierdzenia, że przekroczona jest kwota 100 tys. Euro, podmiot udzielający pomocy powinien odmówić wydania zaświadczenia. Środki przekazane na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych zgromadzone w związku z korzystaniem przez zakład z przedmiotowych zwolnień nie mogą w takiej sytuacji pokrywać wydatków określonych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej.