Zamknij [x]
Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki
Więcej informacji można znaleźć w Polityce prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie

UOKiK - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Powiększ czcionkęPomniejsz czcionkęWersja z wysokim kontrastemWersja tekstowaWersja tekstowaKanał RSSPobierz kod QREnglish version

Tu jesteś: Strona główna > Urząd > Informacje ogólne > Aktualności

Problemy na rynku kolejowym - raport UOKiK

< poprzedni | następny > 30.08.2010

Problemy na rynku kolejowym - raport UOKiK

Zapewnienie konkurencji na rynku kolejowym, skuteczniejsza ochrona praw pasażerów, precyzyjne określenie tras, na których będą świadczone usługi dotowane, wzmocnienie pozycji regulatora rynku – to główne rekomendacje najnowszego raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

UOKiK analizuje rynek przewozów kolejowych od kilku lat. W ciągu sześciu lat prowadził 66 postępowań badających działania spółek należących do grupy PKP. Ponadto efektem prowadzonych analiz jest 9 decyzji w sprawie naruszenia interesów konsumentów na rynku kolejowych przewozów pasażerskich, a także kwestionujących m.in. praktyki przeciwdziałające rozwojowi konkurencji na rynku przewozów towarowych. Urząd również monitoruje pomoc publiczną udzielaną spółkom należącym do grupy PKP. 

Wynikiem prowadzonego przez Urząd od maja br. postępowania wyjaśniającego sytuację na kolei, jest raport Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów na rynkach przewozów kolejowych w Polsce. Prezentuje on podstawowe obszary, które wymagają zmian w celu polepszenia sytuacji w tym sektorze oraz rekomendacje Urzędu.

Zapewnienie konkurencji – zmiany własnościowe

Najważniejsza dla rozwoju konkurencji na rynku przewozów kolejowych jest jego struktura. Grupa PKP skupia zarówno zarządcę infrastruktury – PKP PLK, jak i przewoźników – m.in. PKP Cargo, PKP Intercity, co stwarza niebezpieczeństwo dyskryminowania podmiotów znajdujących się poza grupą. Dlatego sugerowane przez Urząd zmiany odnoszą się głównie do zapewnienia możliwości konkurowania pomiędzy wszystkimi przewoźnikami kolejowymi.

Umożliwi to przede wszystkim całkowite własnościowe oddzielenie zarządcy infrastruktury od przewoźników.Powstanie niezależnego podmiotu zarządzającego dostępem do torów zapobiegnie faworyzowaniu podmiotów działających w obrębie grupy PKP.  Przykładowo – stawki opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej mogą zawierać ukryte preferencje dla niektórych przewoźników kolejowych. Konieczne jest wprowadzenie jasnych i przejrzystych zasad ustalania tych stawek oraz zapewnienie pełnej niezależności od przewoźników kolejowych ustalającemu je podmiotowi.

Wyodrębniony zarządca powinien przejąć wszystkie elementy infrastruktury zarządzane obecnie przez inne spółki z grupy PKP i pozostać w rękach państwa. W opinii autorów raportu prywatyzacja takiego podmiotu byłaby niewskazana ze względu na strategiczne znaczenie infrastruktury kolejowej dla bezpieczeństwa kraju, a także na zachowanie przez państwo możliwości pełnej kontroli równego traktowania przewoźników. Jest to konieczne również dlatego, że opłaty za dostęp do linii kolejowych należą dziś w Polsce do najwyższych w Europie. Rolą regulatora rynku – Urzędu Transportu Kolejowego - powinno być ustalanie stawek za dostęp do infrastruktury na poziomie zapewniającym rozwój konkurencji.

Bariery wejścia na rynek – obowiązek posiadania taboru

UOKiK zwraca również uwagę na bariery wejścia na rynek przewozów kolejowych.  Obecnie obowiązujące regulacje prawne wymagają od przedsiębiorców uczestniczących w przetargach na świadczenie usług kolejowych posiadanie taboru jeszcze przed decyzją o wygraniu kontraktu.  Dla potencjalnych konkurentów grupy PKP problemem mogą być przede wszystkim wysokie koszty związane z koniecznością zakupu taboru i jednocześnie obowiązek posiadania go, zanim jeszcze zostaną dopuszczeni do infrastruktury.

Zdaniem Urzędu, koncepcją wartą rozważenia w takiej sytuacji jest dofinansowanie taboru kolejowego, np. w ramach pomocy regionalnej lub skorzystanie z rozwiązania zastosowanego w Wielkiej Brytanii, gdzie bezpośrednim właścicielem taboru są specjalne spółki, a przedsiębiorcy uczestniczący w przetargach o świadczenie usług publicznych nie muszą posiadać wagonów ani lokomotyw. Warto wspomnieć, że w podobny sposób działa obecnie województwo kujawsko-pomorskie, gdzie na rynku przewozów pasażerskich działa podmiot prywatny Arriva RP.  Spółka ta zdecydowała się świadczyć usługi właśnie dzięki temu, że samorząd województwa postanowił wydzierżawić zwycięzcy przetargu 13 szynobusów.

Organizacja przewozów pasażerskich ze środków publicznych

Obecnie większość kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce jest traktowana jako usługi publiczne tzn. takie, których świadczenie bez rekompensaty nie opłacałoby się przewoźnikowi. Brak jednak precyzyjnego oddzielenia tras, które muszą być dofinansowane od tych, które mogą być świadczone komercyjnie. Przykładowo obowiązujące przepisy sugerują, że dotowane są wszystkie połączenia międzywojewódzkie, w których nie obowiązuje rezerwacja miejsc, bez rozróżnienia tras na wymagające wsparcia i nie. Sukces komercyjnych pociągów Interregio uruchamianych przez Przewozy Regionalne, które kursują na tych samych trasach co dotowane składy PKP Intercity pod marką TLK, wskazuje, że konieczne jest wprowadzenie jasnych zasad podziału tras na komercyjne i realizowane w ramach usług publicznych.  Zdaniem UOKiK niektóre połączenia mogą być na tyle dochodowe, że mogłyby być realizowane w warunkach konkurencji bez angażowania środków publicznych. Oznacza to, że obecny sposób organizacji przewozów kolejowych ze środków publicznych może być nieefektywny.

Dlatego UOKiK postuluje w pierwszej kolejności wyznaczenie tras społecznie pożądanych, a następnie wydzielenie z nich tych, na których usługi nie mogą być realizowane w sposób komercyjny i ogłoszenie przetargów na trasy wymagające wsparcia państwa.

Rola regulatora rynku

UOKiK zwraca uwagę na słabą pozycję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego jako regulatora sektorowego na krajowym rynku przewozów kolejowych. Wąski zakres kompetencji i podporządkowanie Ministrowi Infrastruktury czynią z niego wykonawcę polityki tworzonej przez tego ostatniego, a nie samodzielny organ kreujący i realizujący własne cele. Zdaniem UOKiK Urzędowi Transportu Kolejowego powinna przypaść główna rola w procesie organizowania transportu kolejowego – począwszy od opracowywania wytycznych dotyczących budowania planów transportowych aż po ich egzekwowanie. Wobec zarządcy infrastruktury, regulator powinien dysponować środkami wymuszającymi równe traktowanie wszystkich przewoźników.

Skuteczniejsza ochrona pasażerów

Właściwa organizacja rynku kolejowego, w tym pożądana konkurencja znacząco poprawi sytuację pasażerów. Niska jakość świadczonych obecnie usług jest głównie spowodowana złym stanem infrastruktury. UOKiK postuluje działania zapewniające pasażerom skuteczniejsze egzekwowanie praw im przysługujących. Ponadto popiera działania mające rozwiązać kluczowe problemy –  integrację taryf i rozkładów jazdy różnych przewoźników, a także zmiany przepisów, które zwiększą prawa pasażera w sytuacji opóźnienia lub odwołania pociągu. Niezwykle istotne jest również stosowanie przepisów prawa unijnego, które kładą szczególny nacisk na uprawnienia osób niepełnosprawnych w transporcie kolejowym.

W związku z publikacją raportu UOKiK zaprasza 3 września na debatę dotyczącą sytuacji na kolei. Ilość miejsc jest ograniczona. Osoby chętne do udziału prosimy o zgłaszanie się mailem w terminie do 1 września, na adres: katarzyna.bereza@uokik.gov.pl lub telefonicznie 22 55 60 220.

Dodatkowe informacje dla mediów:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 430
faks 22 826 11 86

E-mail: malgorzata.cieloch@uokik.gov.pl

Tagi: kolej, PKP, PKP Cargo, PKP Intercity, raport

Pliki do pobrania

Galeria zdjęć

Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel - Prezes UOKiK Konrad Niklewicz - redaktor Gazety Wyborczej Juliusz Engelhardt - Podsekretarz Stanu ds. kolejnictwa w Ministerstwie Infrastruktury Adrian Furgalski - Dyrektor w Zespole Doradców Gospodarczych TOR Marek Zaleśny - Członek Zarządu ds. Handlowych, PKP Cargo
Janusz Piechociński - Sejmowa Komisja Infrastruktury, Podkomisja stała ds. transportu kolejowego, łączności i nowoczesnych technik informacyjnych Mirosław Antonowicz - Wiceprezes Urzędu Transportu Kolejowego Piotr Pełka - Dyrektor Departamentu Monitorowania Pomocy Publicznej, UOKiK; Wojciech Szymczak - Dyrektor Departamentu Analiz Rynku, UOKiK Piotr Pełka - Dyrektor Departamentu Monitorowania Pomocy Publicznej, UOKiK Andrzej Sadowski - Wiceprezydent Centrum im. Adama Smitha
prof. Włodzimierz Rydzkowski - Kierownik Katedry Polityki Transportowej, Uniwersytet Gdański prof. Włodzimierz Rydzkowski - Kierownik Katedry Polityki Transportowej, Uniwersytet Gdański; Małgorzata Kuczewska-Łaska - Prezes Zarządu Przewozy Regionalne; Grzegorz Mędza - Prezes Zarządu PKP Intercity Grzegorz Mędza - Prezes Zarządu PKP Intercity; Konrad Niklewicz - redaktor Gazety Wyborczej Ryszard Węcławik  - Dyrektor działu bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Zespole Doradców Gospodarczych TOR Debata: Rozwój konkurencji na rynku przewozów kolejowych w Polsce - szanse i zagrożenia
Debata: Rozwój konkurencji na rynku przewozów kolejowych w Polsce - szanse i zagrożenia

 

Warto przeczytać

Działania UOKiK i IH w skupach jabłek
Działania UOKiK i IH w skupach jabłek

Rynek rolno-spożywczy znajduje się pod baczną obserwacją Prezesa UOKiK. Najnowsze działania dotyczą kontroli w skupach jabłek.   ...>

Wyprawka szkolna - kontrola IH
Wyprawka szkolna - kontrola IH

Buty, ubrania, worki szkolne i plecaki – jakie mają oznakowanie? Czy nie zawierają niebezpiecznych substancji? Jaka jest ich jakość? Sprawdziliśmy to. ...>

#UOKiKtestuje - tornistry
#UOKiKtestuje - tornistry

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przetestował 10 modeli tornistrów. Czy mają odblaski, jak funkcjonalne są ich uchwyty, szelki i budowa, ile ważą, czy wytrzymają upadki i obciążenia.   ...>

Chcesz zaciągnąć pożyczkę? Uważaj na wyższe koszty
Chcesz zaciągnąć pożyczkę? Uważaj na wyższe koszty

Od 1 lipca nie obowiązują już przepisy z tarczy antykryzysowej, które mocno ograniczały pozaodsetkowe koszty kredytów konsumenckich. Teraz pożyczki, zwłaszcza chwilówki, mogą być nawet pięciokrotnie droższe – policz koszty, zanim podpiszesz umowę. ...>

Filmy, muzyka, rozrywka - interwencje Prezesa UOKiK
Filmy, muzyka, rozrywka - interwencje Prezesa UOKiK

Prezes UOKiK przeprowadził 4 interwencje na rynku usług medialnych. W efekcie przedsiębiorcy usunęli nieprawidłowości, a konsumenci otrzymali rekompensaty. ...>

Niezamówione usługi dodatkowe - kolejne postępowania Prezesa UOKiK względem telekomów
Niezamówione usługi dodatkowe - kolejne postępowania Prezesa UOKiK względem telekomów

Przedłużasz lub zawierasz umowę z operatorem telefonii komórkowej? Pamiętaj, że musisz zostać zapytany, czy zgadzasz się na włączenie płatnych usług dodatkowych. ...>

Wyprzedaże - takie same prawa
Wyprzedaże - takie same prawa

Szał wyprzedaży trwa, obniżki wkrótce mogą sięgnąć do -80 proc. W szale wakacyjnych zakupów łatwo stracić głowę i dokonać niewłaściwego wyboru.   ...>

Nieautoryzowane transakcje bankowe - postępowania wyjaśniające
Nieautoryzowane transakcje bankowe - postępowania wyjaśniające

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny wszczął postępowania wyjaśniające, w których sprawdzi, jak banki rozpatrują reklamacje konsumentów związane z kradzieżą pieniędzy z konta oraz jakie stosują mechanizmy uwierzytelniania transakcji.   ...>

 

  
  

Do góry

Zobacz także:
Służba CywilnaUE