Zamknij [x]
Korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookie z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki
Więcej informacji można znaleźć w Polityce prywatności i wykorzystywania plików cookies w serwisie

UOKiK - Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Powiększ czcionkęPomniejsz czcionkęWersja z wysokim kontrastemWersja tekstowaWersja tekstowaKanał RSSPobierz kod QREnglish version

Tu jesteś: Strona główna > Urząd > Informacje ogólne > Wydarzenia, komentarze

Komentarz Małgorzaty Krasnodębskiej-Tomkiel Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Kolejowe rozterki

< poprzedni | następny > 12.10.2010

Komentarz Małgorzaty Krasnodębskiej-Tomkiel  Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Kolejowe rozterki

Kolejowe rozterki

Przepraszam, o której przyjeżdża pociąg – ten z 15:30? – to nie cytat z kultowej polskiej komedii, a pytanie padające z ust podróżujących polskimi pociągami. Wydaje się absurdalne, ale tak właśnie wygląda aktualna sytuacja na polskiej kolei. Ciągłe opóźnienia pociągów, likwidacja kolejnych tras, czy zamarzające zimą lokomotywy. Przyczyną tego stanu rzeczy jest brak konkurencji na torach. W takich warunkach interwencje Prezesa UOKiK –  66 postępowań wobec spółek działających w ramach grupy PKP w ciągu ostatnich 6 lat – przypominają leczenie ciągle powracających objawów przewlekłej choroby, bez eliminowania jej przyczyn.

Nie możemy czekać na samoistny rozwój wypadków, konieczne jest przeprowadzenie dobrze przemyślanych reform. Skutki obecnej sytuacji odczuwają przede wszystkim konsumenci – niezbędna jest więc poprawa sytuacji pasażerów poprzez otwarcie rynku na konkurencję. To najważniejsze wnioski płynące z opublikowanego w sierpniu br. raportu UOKiK Kierunki rozwoju konkurencji i ochrony konsumentów na rynkach przewozów kolejowych w Polsce.

Zdaniem Urzędu zmiany, choć niełatwe, są możliwe. Powinny się one rozpocząć od uporządkowania struktury rynku. Odnosi się to w szczególności do największego podmiotu na nim działającego – grupy PKP. Dobrym, choć niewystarczającym, krokiem w stronę wprowadzenia konkurencji na tory, było wydzielenie z grupy Przewozów Regionalnych – jako odrębnego, pozostającego poza jej strukturą, przewoźnika pasażerskiego. Jednak jako niezależna spółka nie jest ona w stanie sama się obronić na rynku, przede wszystkim konkurować na równych zasadach z państwowym PKP Intercity. Związane jest to chociażby z faktem, że obecnie w rękach całej grupy PKP znajduje się większość infrastruktury kolejowej oraz usługi powiązane tj. telekomunikacja, informatyka czy energetyka. Brak lub utrudniony dostęp do nich dyskwalifikuje przewoźnika spoza grupy – już na etapie samego zainteresowania wejściem na rynek ze swoją ofertą. Zdaniem Urzędu, należy więc przede wszystkim oddzielić część infrastrukturalną od usługowej i przekazać tę pierwszą w ręce jednego podmiotu. Powstanie niezależnego przedsiębiorcy zarządzającego dostępem do torów zapobiegnie faworyzowaniu podmiotów z grupy PKP, a tym samym zagwarantuje równe traktowanie nie tylko przewoźników już działających na rynku, ale także tych zainteresowanych świadczeniem usług w przyszłości. Dzięki takiej formalnej rozdzielności stawki opłat za dostęp do infrastruktury kolejowej nie będą mogły być ustalane na zasadach preferencyjnych w stosunku do jednych przewoźników względem innych. Utrudnianie dostępu do infrastruktury to nie tylko problem występujący w sektorze kolejowym. Pojawia się on w wielu branżach, zwłaszcza tam gdzie mamy do czynienia z jednym dużym podmiotem, dyktującym warunki pozostałym graczom rynkowym.

Prowadzone na tym rynku w ciągu ostatnich lat postępowania Prezesa UOKiK dotyczyły przede wszystkim nadużywania pozycji dominującej przez PKP Cargo – przewoźnika towarowego. Nie kwestionowaliśmy natomiast działań związanych z utrudnianiem przez PKP PLK dostępu do infrastruktury. Wynikało to głównie z faktu, że PKP na rynku przewozów pasażerskich nie napotykał istotnej konkurencji. Jednak z chwilą pojawienia się Przewozów Regionalnych i podejmowania przez spółkę działań konkurencyjnych, problem z równym dostępem do torów zyskał nowy wymiar. Obecnie Urząd prowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy PKP PLK wstrzymując wiosną br. część połączeń Przewozom Regionalnym, nie nadużyła swojej pozycji dominującej na rynku.

W konsekwencji naszych działań zwróciliśmy również uwagę na to, że dzisiejsza organizacja sektora kolejowego w znikomym stopniu bierze pod uwagę potrzeby konsumentów. W działaniach spółek większe znaczenie mają interesy akcjonariuszy i pracowników aniżeli odbiorców ich usług. Część pasażerów, mając do wyboru alternatywną ofertę, świadomie decyduje się na gorszą jakościowo i niegwarantującą szybkości ani komfortu podróży, ale tańszą ofertę Przewozów Regionalnych. Pokazuje to, że są obszary niezaspokojonych potrzeb, których PKP dotychczas nie zauważała lub nie chciała dostrzec.

Jakie są zatem potrzeby społeczeństwa? To podstawowe pytanie, które powinni zadać sobie organizatorzy transportu kolejowego. Tymczasem dotychczasowy system budowania planów transportowych prowadzi do sytuacji, w której wspomaga się ze środków publicznych usługi, które z całą pewnością mogłyby być świadczone na zasadach komercyjnych. Skąd ten problem? Brakuje wyraźnego rozróżnienia tras na komercyjne i niekomercyjne. Powoduje to nadmierne i nieuzasadnione wydatki ze środków publicznych, jako że usługi na tych trasach mogłyby być z sukcesem świadczone bez ponoszenia na ten cel dodatkowych kosztów. Przykładem takich nieprzemyślanych rozwiązań może być planowane zawarcie umowy pomiędzy Ministerstwem Infrastruktury a PKP Intercity, na świadczenie usług przewozowych na wybitnie komercyjnej trasie biegnącej z Pomorza na południe Polski – do Krakowa i Katowic. Tam, gdzie usługi nie wymagają dofinansowania, nie powinno być ono zapewniane. Uniemożliwia to bowiem wejście na rynek podmiotom, które byłyby zainteresowane świadczeniem takich usług na zasadach komercyjnych i wymuszały konkurencyjną ofertę przewoźników. Problem ten sygnalizowaliśmy w naszym raporcie oraz rekomendowaliśmy rozwiązania, które pomogą zmienić tę sytuację. Tymczasem rozwiązania idą w zupełnie odwrotnym kierunku. Trwające obecnie uzgodnienia zmierzają do zawarcia z PKP Intercity wieloletniej umowy na świadczenie usług publicznych, co ma umożliwić spółce uzyskanie środków na zakup nowoczesnego taboru. Urząd popiera podnoszenie jakości usług i wjazd na polskie tory nowych składów, jednak nie może się to odbywać kosztem innych przewoźników. Efekty braku konkurencji na rynku odczuwają bowiem zawsze słabsi jego uczestnicy – czyli konsumenci. Projekty przedmiotowej umowy oraz uchwały dotyczącej finansowania międzywojewódzkich przewozów pasażerskich trafiły w ramach uzgodnień międzyresortowych m.in. do Ministerstwa Gospodarki, Finansów, Rozwoju Regionalnego i UOKiK. Urząd bardzo dokładnie przeanalizował przekazane dokumenty i przedstawił swoje wątpliwości, co do ich zgodności z prawem ochrony konkurencji i konsumentów oraz przepisami o pomocy publicznej. Czekamy teraz na ruch Ministerstwa Infrastruktury, które podejmie decyzję o tym, jak będzie wyglądał rynek przewozów pasażerskich przez najbliższe 15 lat. Naszym zdaniem należy bardzo dokładnie przemyśleć zawarcie umowy w proponowanym brzmieniu, bowiem w aktualnym otoczeniu regulacyjnym, wydaje się to być niewłaściwym rozwiązaniem.

Prawdą jest, że konkurencja musi być budowana na cywilizowanych warunkach, a za jej kształt powinien odpowiadać niewidoczny dotychczas na rynku regulator. W polskich warunkach jeden podmiot państwowy – Minister Infrastruktury – poprzez nadzór nad grupą PKP, pełni de facto funkcję właściciela zarówno infrastruktury kolejowej, jak i przewoźników. Jednocześnie sprawuje on kontrolę nad regulatorem tego rynku – Urzędem Transportu Kolejowego. Minister jest ponadto organizatorem transportu kolejowego i tym samym zamawiającym dofinansowywane usługi przewozów pasażerskich. Prowadzi to do oczywistych konfliktów interesów i uniemożliwia efektywną kontrolę rynku przez UTK. Sytuacja ta jest musi ulec zmianie. Naszym zdaniem, należy wyłączyć UTK spod obecnego nadzoru oraz  zwiększyć zakres jego kompetencji, poprzez m.in. przyznanie mu prawa ustalania planów transportowych i czuwania nad ich realizacją. Ponadto powinien on mieć możliwość oddziaływania na przedsiębiorców kolejowych, zarządców infrastruktury oraz organizatorów transportu. Zmiany te pozwolą efektywnie wpływać na sytuację na rynku – wymuszać wśród przedsiębiorców konkurencyjne zachowania, a w efekcie poprawiać jakość usług oferowanych pasażerom.

W sektorze kolejowym wiele jeszcze pozostaje do zrobienia. Nie mamy złudzeń co do tego, że postulowane przez nas zmiany nastąpią natychmiast, a pociągi zaczną ścigać się po torach. Jednak z całą pewnością stać nas na przeprowadzenie spójnych i przemyślanych reform polskiej kolei.

Pliki do pobrania

 

Warto przeczytać

Niebezpieczne zabawki - kulki magnetyczne
Niebezpieczne zabawki - kulki magnetyczne

Przypadkowe połknięcie magnesów lub baterii jest coraz większym problemem wśród dzieci - rodzice powinni być świadomi tego ryzyka.   ...>

Kolejni naganiacze z zarzutami za promowanie systemów typu piramida
Kolejni naganiacze z zarzutami za promowanie systemów typu piramida

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny postawił zarzuty trzem przedsiębiorcom, którzy namawiali w internecie i podczas różnych wydarzeń do inwestowania w FutureNet, FutureAdPro lub przystępowania do sieci NetLeaders. ...>

Oferty-pułapki w sieci. Sprawdź, czy dasz się złapać
Oferty-pułapki w sieci. Sprawdź, czy dasz się złapać

Drugi laptop za darmo, wakacje życia na Zanzibarze, 6 tys. dolarów zarobku dziennie? Uważaj, oferty zbyt piękne przeważnie nie są prawdziwe.   ...>

Łańcuch dostaw żywności - nowe przepisy poprawią funkcjonowanie rynku
Łańcuch dostaw żywności - nowe przepisy poprawią funkcjonowanie rynku

UOKiK, Ministerstwo Rolnictwa i KOWR zaprezentowały planowane zmiany w obszarze przeciwdziałania nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. ...>

Nowe etykiety energetyczne, prawo do naprawy - ważne zmiany od marca 2021 roku
Nowe etykiety energetyczne, prawo do naprawy - ważne zmiany od marca 2021 roku

Jak głośna będzie lodówka? Ile wody zużyje pralka? Te informacje znajdziesz na nowych etykietach energetycznych zamieszczanych na sprzęcie AGD i RTV.   ...>

Zmiany w prawie ochrony konkurencji
Zmiany w prawie ochrony konkurencji

Doprecyzowanie uprawnień dochodzeniowych Urzędu, ściślejsza współpraca organów antymonopolowych, zmiany w zakresie kar finansowych czy programie łagodzenia kar leniency.   ...>

Koronawirus - pakiet informacji dla konsumentów
Koronawirus - pakiet informacji dla konsumentów

Odwołane loty i wycieczki, nieuczciwe ceny w sklepach, wprowadzające w błąd oferty. Z takimi problemami borykają się konsumenci w czasach zagrożenia epidemiologicznego.    ...>

Uwaga na fałszywe strony udające pośredników szybkich płatności
Uwaga na fałszywe strony udające pośredników szybkich płatności

Komunikat Prokuratury Krajowej, Komendy Głównej Policji, UOKiK, Europejskiego Centrum Konsumenckiego, FinCERT.pl – Bankowego Centrum Cyberbezpieczeństwa ZBP ...>

Do góry

Zobacz także:
Służba Cywilna100-lecie odzyskania niepodległościBezpieczne place zabawEuropejskie Centrum KonsumenckieUE